دینی ، قرآنی و فرهنگی

 تا وقتي كه اصل رژيم، رژيم ظلم و ضد اسلام و ضد عدل بود با كل رژيم يا با نوچه‌ها و ايادي رژيم در مناطق خودش‌، روحانيت مي‌جنگيد و مبارزه مي‌كرد. حالا هم كه اصل نظام‌، نظام اسلامي است اما هنوز اياديش، ابزارش‌، كاركنانش‌، همه متناسب با نظام اسلامي نيستند، روحانيت هر جا ظلم و ستمي از اين بازمانده‌هاي طاغوت‌، در اداره ها و مؤسسات و در جامعه ببيند همچنان با او مي‌جنگد و مي‌رزمد و روحانيت در ايفاي اين نقش‌ها مدتها از زبان و بيان استفاده مي‌كرد. حق هم داشت‌، براي اينكه فرهنگ جامعه ما بيشتر فرهنگ گوش بود تا فرهنگ خواندن‌، فرهنگ شنيدن بود تا فرهنگ خواندن. مردمي كه بتوانند بخوانند، عده‌شان زياد نبود. از وقتي كه در جامعه ما فرهنگ خواندن به صورت يك فرهنگ دلنشين، جوان‌ساز، عميق و شخصيت ساز در آمد، روحانيت متوجه شد كه بايد اهل قلم نيز باشد. نهضت قلم و نوشتن‌، درست در زماني كه ما اينجا به صورت طلاب جوان در حوزه درس مي‌خوانديم، آغاز شد و رو به اوج رفت. فضلاي حوزه ديدند بايد توانائي نوشتن داشته باشند، بنويسند آن هم با عبارات و الفاظي كه متناسب با زمان باشد و درس خوانده‌ها از خواندن نوشته‌هايشان استقبال كنند. قلم، بيان، تحقيق، تجزيه و تحليل پيرامون مسائل اسلامي و مسائل اجتماعي، نوشته‌ها وسخنرانيهاي تحقيقي و تحليلي و نوشته‌ها و سخنراني‌هائي كه آهنگ موعظه يا خطابه‌هاي مؤثر داشت. روحاني از اين راههائي كه عرض كردم توي متن جامعه جا داشت روحاني و روحانيت از هر قشر ديگر پايگاه مردميش اصيل‌تر و مؤثرتر بود. چون روحاني با مردم زندگي مي‌كرد. خدا مرحوم آقاي حاج شيخ ابراهيم نجف آبادي را رحمت كند، ايشان از فضلاي برخاسته از قم بود. عالمي ارزنده و خدوم و مردمي كه اين مدرسه علميه فعلي نجف آباد را ايشان ساخته و براي اينكه با هزينه كمتر اقتصادي ساخته بشود سنگها و آجرها را مي‌آمدند دم خيابان مي‌ريختند و قبل از نماز و بعد از نماز خود ايشان با مردم اينها را پاي كار مي‌آوردند. از ويژگي‌هاي ايشان‌، مردمي بودنش بود. چه جور مردمي؟ دوستان نجف آباد براي من نقل مي‌كردند كه حاج شيخ ابراهيم هميشه براي خدمت به مردم آماده است گاهي مي‌شود زن و شوهري توي خانه نصف شب، دعوايشان مي‌شد، همه آنها كه در خونه بودند حريف نمي‌شدند كه دعوا را بخوابانند. بالاخره يك نفر دو بعد از نيمه شب مي‌آمد درب منزل حاج شيخ را مي‌زند : آهاي حاج شيخ؟ حاج شيخ خوابند. بيدار شود. بيدار مي‌شود مي‌آيم. خانه كربلائي علي، دعوا هست بين زن وشوهر. بريم اينها را با هم آشتي بدهيم. ايشان نمي‌گفت صبح. مي‌گفت : برويم. لباسش را مي‌پوشيد، مي‌آمد وارد خانه مي‌شد، با روئي گشاده و خندان مي‌گفت: چائي را درست كنيد ببينيم فعلا. مي‌نشست پاي سماور، يك چاي خودش مي‌خورد، يك چاي به آنها مي‌داد، زن و شوهر را با هم آشتي مي‌داد، قال را مي‌خواباند، پا مي‌شد مي‌رفت خانه. اگر روحاني در متن جامعه زندگي مي‌كند و با وجدان جامعه رابطه برقرار مي‌كند براي اين است كه به راستي با مردم زيست مي‌كند. در يك گفتگوئي كه به همين مناسب دو سه روز قبل با امام داشتيم‌، ايشان با همان دقت نظر، روي اين نكته تكيه داشتند. مسئله اين بود، مشكلي بود درباره روحانيت، مطرح شد. يك راه حلي مطرح شد. فرمودند نه، اين راه حل خوبي نيست. اين، روحاني را از مردم جدا مي‌كند. روحاني، بايد با مردم زندگي كند. كمال روحاني اين است. بعد فرمودند : آن وقتها كه ما طلبه بوديم و به تعبير خودشان، اراك بوديم، خانواده مرحوم حاج آقا محسن اراكي كه روحاني متعين و متحول و كيا بيادار بودند، خوب اينها در شهر اراك سيادت و آقائي داشتند. مرحوم آيت العظمي حاج شيخ عبدالكريم حائري يزدي رحمة الله عليه بنيانگزار اين حوزه، ايشان هم به دعوت اينها از عراق آمده بودند به اراك كه آنجا، جلسات درسي داشته باشند. امام مي‌فرمود : رياست وكيا بيا و نوكر و خدم و حشم مال آن آقايان بود ولي مردم، با آنها نبودند مردم با حاج شيخ بودند، كه عبايش را زير بغلش مي‌گذاشت مي‌آمد توي بازار. با مردم زيست كردن، اين شأن روحاني است و روحانيت بايد به اين عامل، بيش از هر عامل ديگر توجه كند. براي اينكه اگر مي‌خواهد : روشنگر اسلام باشد و بيانگر اسلام باشد، براي مردم، بايد در دل مردم جاي داشته باشد. اگر مي‌خواهد آنها را موعظه كند، بايد در قلب مردم جاي داشته باشد و در متن مردم. اگر مي‌خواهد آنها را ارشاد كند، اگر مي‌خواهد آن‌ها را از نظر اخلاقي اصلاح كند و تهذيب كند اين بايد در متن مردم باشد. اينها امتياز نقش روحاني بوده است در گذشته. تا سال 1341 نقش روحانيت در همين هائي كه عرض كردم خلاصه مي‌شد. به اضافه تحصيل و تدريس در حوزه‌ها، سال 1341 يك روحاني برجسته آمد، نقطه عطفي در نقش روحانيت بوجود آورد. تا آن موقع روحانيون به دو بخش تقسيم مي‌شدند، يك عده روحانيوني كه در سياست هم وارد بودند و يك عده روحانيوني كه از سياست پرهيز مي‌كردند. روحانيون سياسي‌، آدمهائي بودند خيلي محدود و معدود، اكثريت قاطع روحانيت آنهائي بودند كه از سياست كناره‌گيري داشتند كسي هم از اين بالاتر. نشانه تقواي بيشتر و عدالت كاملتر و صرفنظر كردن بيشتر از دنيا، براي يك روحاني اين بود كه، كاري به كار سياست نداشته باشد. بودند چهره‌هاي برجسته محبوب در عالم روحانيت كه‌، چهره‌هاي سياسي هم بودند، اما ورود به سياست همان و تنزل درجه روحانيت همان.

در فرهنگ و آموزش و پرورش و دانشگاه و تدریس و مدارس؛ البته، جای شماست خودتان را برای تدریس ممتاز مؤثر در یكی از شاخه‌های مورد نیاز در مدارس و دانشگاهها آماده كنید و به آنجا بیائید انقلاب فرهنگی كه وظیفه امروز ماست و انقلاب اقتصادی كه هنوز موفق نشده‌ایم و آن هم وظیفه امسال ماست‌، امسال فقط سال امنیت نیست. سال امنیت، سال انقلاب فرهنگی و سال انقلاب اقتصادی درجهت تقسیم عادلانه امكانات رفاهی موجود در كشور و تولید داخلی بر همه 36 میلیون جمعیت ایران است و در همه این مراحل شما روحانیون عزیز می‌توانید، نقش مؤثری داشته باشید. وقت برای پایان یافتن مطالب كم است. دعائی دارند كه باید این دعا خوانده شود. یكی از نونهالان جامعه می‌خواهد بیاید اینجا و دعا بخواند و دعا روح جامعه ماست. دعا حضور انسان مسلمان و ذكر و یادی است كه او در برابر خدا دارد. وقتش را نگه می‌داریم‌، ولی چون جلسه به مناسبت یاد بود مرحوم استاد مطهری است باید بگویم كه این دانشمند بزرگ و محقق عالیقدر در بسیاری از این نقشها كه برشمردم فردی ممتاز و برجسته بود تحقیقش‌، بیانش، قلمش، تدریسش، سازندگیش و براستی جای او در حوزه علمیه و در كل جامعه ما، بسیار خالیست. خدایش بهترین مقام و منزلت، منزلت شهد و صالحین و علما و صدیقین عنایت كند (‌آمین) و خدای متعال به همه ما، به شما روحانینی عزیز، به شما مردم عزیز مسلمان كه پیوندتان را با روحانیت متعهد و با ایمان و مسئول و مبارز ارج بنهید توفیق دهد كه راه انقلاب اسلامیمان راكه حالا حالاها شهادت و خون و مقاومت و ایثار می‌طلبد تا پیروزی نهائی انشأالله ادامه دهیم.

والسلام علیكم و رحمه الله و بركاته.